Wanneer pas je alimentatie aan?

Alimentatie is geen vast gegeven. In de loop van de tijd kunnen er veranderingen in je persoonlijke of financiële situatie ontstaan die van invloed zijn op de hoogte van de alimentatie. Denk bijvoorbeeld aan samenwonen met een nieuwe partner, trouwen, het krijgen van een kind of een wijziging in inkomen.

Maar wanneer kun je de alimentatie eigenlijk aanpassen? En geldt dat voor zowel kinder- als partneralimentatie? In deze blog lees je alles over de situaties waarin herziening mogelijk is en wat de spelregels zijn.

Kinderalimentatie heeft altijd voorrang

Bij het aanpassen van alimentatie is het goed om te weten dat er een volgorde bestaat: kinderalimentatie gaat altijd vóór partneralimentatie. Dat betekent dat de kosten voor de kinderen als eerste moeten worden gedekt. Pas als er na betaling van kinderalimentatie nog voldoende financiële ruimte over is, komt partneralimentatie aan bod.

Deze regel speelt vooral een rol als de draagkracht van de betalende ouder beperkt is. In zo’n situatie kan het zijn dat de partneralimentatie wordt verlaagd of zelfs volledig vervalt.

Sinds 1 januari 2023 wordt bovendien bij het vaststellen van alimentatie rekening gehouden met een zogenaamd woonbudget. Dit houdt in dat de onderhoudsplichtige geacht wordt zijn woonlasten binnen een vastgesteld percentage van zijn netto-inkomen te houden. Dat voorkomt dat iemand bewust te duur gaat wonen om minder alimentatie te hoeven betalen.

1. Kinderalimentatie aanpassen

Kinderalimentatie is bedoeld om bij te dragen aan de kosten voor de verzorging en opvoeding van een kind. Dit recht bestaat in principe tot het kind 21 jaar wordt, maar kan gedurende die tijd worden aangepast als de omstandigheden veranderen.

Wanneer wijzig je kinderalimentatie?

Er zijn verschillende situaties waarin aanpassing van kinderalimentatie mogelijk is:

Inkomensverandering van een van de ouders
Als het inkomen van de betalende of ontvangende ouder wijzigt, kan dat aanleiding zijn om de hoogte van de alimentatie opnieuw te bekijken. Denk aan een ontslag, promotie of verandering van baan.

Wijziging in de zorgverdeling
Als de omgangsregeling verandert, bijvoorbeeld doordat er sprake is van co-ouderschap of een andere verdeling van de zorgtaken, kan ook de verdeling van de kosten veranderen. Dat kan gevolgen hebben voor de hoogte van de alimentatie.

Financiële zelfstandigheid van het kind
Vanaf het moment dat een kind 18 jaar wordt, moet de alimentatie rechtstreeks aan het kind worden betaald. Als het kind inmiddels een eigen inkomen heeft, bijvoorbeeld uit werk of een bijbaan, kan dit leiden tot verlaging van de alimentatie. Stopzetting komt pas aan de orde als het kind volledig in zijn of haar eigen levensonderhoud kan voorzien, wat bij jeugdloon vaak nog niet het geval is.

Wat als er een nieuwe partner of een nieuw kind is?

Een nieuwe partner heeft geen invloed op kinderalimentatie
Het aangaan van een nieuwe relatie verandert niets aan de verplichting om kinderalimentatie te betalen. Die blijft bestaan, ongeacht het feit of een ouder samenwoont, trouwt of een geregistreerd partnerschap aangaat.

Stiefouder kan onderhoudsplichtig worden
Wanneer de nieuwe partner een stiefouder wordt door huwelijk of geregistreerd partnerschap, kan deze medeverantwoordelijk worden voor de kosten van het kind. Dit betekent niet dat de oorspronkelijke ouder geen bijdrage meer hoeft te leveren, maar het kan wel invloed hebben op de hoogte van het bedrag.

Een nieuw kind verandert de draagkracht
Als de betalende ouder een nieuw kind krijgt, moet ook voor dat kind financieel worden gezorgd. Aangezien kinderalimentatie altijd voorgaat, kunnen de bijdragen aan eerdere kinderen of aan de ex-partner hierdoor worden aangepast. Alle kinderen hebben in principe recht op een gelijke behandeling.

2. Partneralimentatie aanpassen

Partneralimentatie is bedoeld als tijdelijke financiële ondersteuning voor de ex-partner die na de scheiding (nog) niet in staat is om volledig in eigen levensonderhoud te voorzien.

Ook voor partneralimentatie geldt dat aanpassing mogelijk is als er sprake is van een wezenlijke wijziging in de omstandigheden.

Wanneer wijzig je partneralimentatie?

De meest voorkomende situaties zijn:

Wijziging in het inkomen
Als een van beide ex-partners meer of juist minder gaat verdienen, kan dit invloed hebben op het bedrag aan partneralimentatie. Denk bijvoorbeeld aan ontslag, promotie, pensionering of arbeidsongeschiktheid.

Samenwonen, trouwen of geregistreerd partnerschap
Als de ex-partner die alimentatie ontvangt gaat samenwonen in een duurzame relatie, trouwt of een geregistreerd partnerschap aangaat, vervalt het recht op partneralimentatie. Er is dan sprake van een nieuwe financiële verbintenis.

Een nieuw kind bij een van de partners
Als de alimentatieplichtige een nieuw kind krijgt, verandert de verdeling van zijn of haar financiële draagkracht. Omdat kinderalimentatie voorgaat, kan dat betekenen dat de partneralimentatie wordt verlaagd.

Het krijgen van een kind door de ontvanger van alimentatie heeft in principe geen directe invloed, tenzij het een effect heeft op de verdiencapaciteit.

Het woonbudget en draagkracht

Sinds begin 2023 wordt bij de berekening van alimentatie het woonbudget als richtlijn gebruikt. Dit woonbudget geeft aan welk deel van het netto inkomen mag worden besteed aan woonlasten.

Lagere woonlasten dan het woonbudget
Als de werkelijke woonlasten van de onderhoudsplichtige aantoonbaar lager zijn, bijvoorbeeld omdat iemand samenwoont, kan bij de berekening van de alimentatie worden uitgegaan van de daadwerkelijke woonkosten in plaats van het standaard woonbudget.

Hogere woonlasten dan het woonbudget
Als iemand bewust meer uitgeeft aan wonen dan redelijk is, telt dat niet automatisch mee. Alleen als deze hogere lasten onvermijdbaar zijn én niet te wijten aan eigen keuzes, wordt hiermee rekening gehouden bij het berekenen van de alimentatie.

Dit systeem is bedoeld om oneerlijke situaties te voorkomen waarbij iemand zijn of haar woonlasten kunstmatig laag of juist hoog houdt om het alimentatiebedrag te beïnvloeden.

Wanneer schakel je hulp in?

Zowel kinderalimentatie als partneralimentatie kunnen dus aangepast worden als er sprake is van een veranderde situatie. Denk aan inkomenswijzigingen, een nieuwe relatie, de komst van een kind of gewijzigde zorgverdeling.

De wet kent duidelijke regels, maar het blijft maatwerk. Het is daarom verstandig om je goed te laten adviseren als je denkt dat de alimentatie in jouw situatie niet meer klopt.

Hulp bij het aanpassen van alimentatie

Vraag je je af of jouw alimentatie nog wel actueel is? Of overweeg je om een herberekening aan te vragen vanwege veranderingen in inkomen, gezinssituatie of woonsituatie?

Bij Scheidendoejesamen.nl kijken we graag met je mee. We zorgen voor een duidelijke analyse van je draagkracht, eerlijke afspraken en deskundige begeleiding. Johan Bosveld is MfN-register scheidingsmediator en gespecialiseerd in zowel de financiële als juridische kant van scheidingen en alimentatie.

Plan een gratis kennismakingsgesprek en ontdek wat er mogelijk is in jouw situatie. Scheiden doe je samen staat voor jullie klaar om jullie verder te helpen. Wij zijn bijvoorbeeld actief als mediator in Zutphen, mediator Apeldoorn, mediator Lochem, mediator Lichtenvoorde en omliggende dorpen of steden.