Wanneer kun je alimentatie met terugwerkende kracht krijgen?

Bij een scheiding ontstaat regelmatig discussie over alimentatie. Soms duurt een procedure maanden en rijst de vraag: kan alimentatie met terugwerkende kracht worden vastgesteld?

Het korte antwoord is: ja. Een rechter kan bepalen dat kinderalimentatie of partneralimentatie ingaat op een datum die vóór de uitspraak ligt.

De regels verschillen echter tussen kinderalimentatie en partneralimentatie. In deze blog leggen we uit hoe terugwerkende kracht werkt, welke factoren een rechter meeweegt en wat dit in de praktijk betekent.

Wat betekent alimentatie met terugwerkende kracht?

Alimentatie met terugwerkende kracht betekent dat een alimentatieverplichting ingaat op een eerdere datum dan de datum waarop de rechter uitspraak doet.

Dat gebeurt regelmatig omdat procedures enige tijd duren. Zonder terugwerkende kracht zou degene die recht heeft op alimentatie gedurende die periode financieel nadeel kunnen ondervinden.

De rechter kan daarom een eerdere ingangsdatum kiezen.

Waarom bestaat terugwerkende kracht?

Het uitgangspunt is dat een procedure niet mag leiden tot onredelijke financiële gevolgen.

Denk aan een situatie waarin:

• ouders uit elkaar gaan;
• één ouder geen bijdrage betaalt;
• de procedure negen maanden duurt.

De rechter kan dan bepalen dat de alimentatie verschuldigd is vanaf een eerdere datum. Daardoor ontstaat een achterstand die alsnog betaald moet worden.

De rechter heeft daarbij veel vrijheid, maar moet rekening houden met de belangen van beide partijen.

Kinderalimentatie met terugwerkende kracht

Bij kinderalimentatie staat het belang van het kind centraal.

Een kind heeft een zelfstandig recht op levensonderhoud. Daarom zijn rechters vaak bereid om kinderalimentatie met terugwerkende kracht vast te stellen.

Mogelijke ingangsdata

De rechter kan aansluiten bij:

• de datum waarop het verzoekschrift is ingediend;
• de datum waarop ouders feitelijk uit elkaar gingen;
• de datum waarop duidelijk was dat een bijdrage werd gevraagd;
• een andere datum die redelijk wordt geacht.

Iedere situatie is maatwerk.

Praktisch voorbeeld

Stel dat een verzoek om kinderalimentatie wordt ingediend in januari en de uitspraak volgt pas in oktober.

De rechter kan bepalen dat de alimentatie vanaf januari verschuldigd is. De onderhoudsplichtige moet dan alsnog de achterstallige alimentatie betalen.

Partneralimentatie met terugwerkende kracht

Voor partneralimentatie gelden andere uitgangspunten.

Partneralimentatie is bedoeld voor het levensonderhoud van de ex-partner. Daardoor kijkt de rechter vaak kritischer naar de financiële gevolgen van een wijziging.

Een wijziging kan onder meer plaatsvinden bij:

• gewijzigde omstandigheden;
• onjuiste gegevens bij de eerdere vaststelling;
• grove miskenning van wettelijke maatstaven.

Verhoging of verlaging: een belangrijk verschil

Verhoging

Een verhoging met terugwerkende kracht wordt eerder toegestaan als:

• tijdig een verzoek is gedaan;
• de andere partij rekening kon houden met een hogere bijdrage;
• eerdere gegevens niet juist bleken.

Verlaging

Bij een verlaging is de rechter vaak terughoudender.

De reden is eenvoudig. Partneralimentatie wordt meestal direct gebruikt voor dagelijkse kosten. Een grote terugbetalingsverplichting kan ernstige financiële problemen veroorzaken.

Daarom onderzoekt de rechter:

• of terugbetaling mogelijk is;
• of terugbetaling redelijk is;
• welke gevolgen dit heeft voor beide partijen.

Wat zegt de Hoge Raad?

De Hoge Raad heeft meerdere keren bevestigd dat rechters een ruime vrijheid hebben bij het bepalen van de ingangsdatum van alimentatie.

Daarbij moet onder andere worden gekeken naar:

• de verwachtingen van beide partijen;
• de financiële gevolgen;
• de redelijkheid van een terugbetalingsverplichting;
• de omstandigheden van het geval.

De rode draad in de rechtspraak is dat maatwerk centraal staat.

Kun je alimentatie achteraf terugvorderen?

Ja, dat kan.

Wanneer alimentatie met terugwerkende kracht wordt vastgesteld, kan een betalingsachterstand ontstaan.

Daarnaast kunnen niet-betaalde alimentatietermijnen en wettelijke indexeringen worden gevorderd.

Wel geldt dat alimentatievorderingen niet onbeperkt opeisbaar zijn.

Verjaring van alimentatie

Veel mensen weten niet dat alimentatievorderingen kunnen verjaren.

In de praktijk geldt dat achterstallige alimentatie doorgaans niet langer dan vijf jaar terug kan worden gevorderd.

Wie jarenlang niets onderneemt, loopt dus het risico een deel van de vordering kwijt te raken.

Alimentatie met terugwerkende kracht: maatwerk blijft uitgangspunt

Of alimentatie met terugwerkende kracht mogelijk is, hangt af van de omstandigheden van het geval.

Bij kinderalimentatie is de rechter doorgaans ruimhartiger dan bij partneralimentatie. Vooral bij een verlaging van partneralimentatie wordt zorgvuldig gekeken naar de financiële gevolgen voor beide partijen.

Hebben jullie vragen over alimentatie, een wijziging van alimentatie of de financiële gevolgen van een scheiding? Bij Scheiden doe je samen helpen wij jullie om duidelijke afspraken te maken en inzicht te krijgen in de mogelijkheden.

Neem vrijblijvend contact op voor een kosteloos kennismakingsgesprek.