Scheiden op latere leeftijd 

Een scheiding op latere leeftijd (ook wel grijze scheiding genoemd) brengt vaak andere en complexere gevolgen met zich mee dan een scheiding op jongere leeftijd. Na tientallen jaren samenleven is er meestal meer vermogen, pensioenrechten en een uitgebreid sociaal netwerk. Ook volwassen kinderen kunnen een rol spelen bij de praktische en emotionele afwikkeling. In deze blog leg ik als ervaren mediator scheiding stap voor stap uit wat de gevolgen zijn van scheiden op latere leeftijd, welke keuzes er zijn, en hoe je dit op een overzichtelijke manier kunt regelen.

Wat zijn de gevolgen van scheiden op latere leeftijd?

Bij een scheiding na 50 jaar huwelijk of langdurige relatie spelen vaak meerdere complexe financiële en juridische zaken. Denk aan verdeling van vermogen, woningen, beleggingen, pensioenrechten en fiscale consequenties. De impact is vaak groter dan bij jongere stellen, zowel emotioneel als financieel. Ook de sociale dynamiek verandert: vrienden en familie zijn vaak al diep verweven in jullie leven. Hoe deze verdeling verloopt, hangt af van het type samenlevingsvorm, eventuele huwelijkse voorwaarden en afspraken over pensioen en vermogen.

1. Gehuwd of geregistreerd partnerschap zonder voorwaarden

Zijn er geen huwelijkse of partnerschapsvoorwaarden opgesteld, dan geldt bij huwelijken vóór 2018 de wettelijke gemeenschap van goederen en bij huwelijken vanaf 2018 de beperkte gemeenschap van goederen. Dit betekent dat alle bezittingen en schulden verdeeld moeten worden.

Bij scheiden op oudere leeftijd kan dit ingewikkeld zijn door een groot vermogen, onroerend goed, beleggingen of bedrijfsaandelen. Mediation kan helpen om een evenwichtige verdeling te maken en conflicten te beperken.

Voorbeeld: Een stel trouwde in 1990 in algehele gemeenschap van goederen. Ze hebben een woning, spaargeld en beleggingen. Bij scheiding na 30 jaar wordt alles 50/50 verdeeld, ongeacht wie meer heeft ingebracht. Zonder duidelijke afspraken kan dit leiden tot langdurige conflicten.

2. Gehuwd of geregistreerd partnerschap met voorwaarden

Bij huwelijkse of partnerschapsvoorwaarden zijn er vaak specifieke regelingen zoals uitsluiting van gemeenschap, periodieke verrekening of finaal verrekenbeding. Deze afspraken beschermen vermogen en zorgen voor duidelijkheid, maar kunnen ook complex zijn bij langdurige huwelijken of veel opgebouwde pensioenrechten.

Uitsluiting van iedere gemeenschap

• Ieder behoudt zijn of haar eigen vermogen.
• Vergoedingsrechten kunnen bestaan als privévermogen is gebruikt voor gezamenlijke aankopen, zoals een woning of beleggingen.

Periodiek verrekenbeding

• Partners verrekenen jaarlijks overgespaarde inkomsten, waardoor vermogen tijdens het huwelijk gelijkmatig wordt verdeeld.
• Als dit niet gebeurde, kan bij scheiden op latere leeftijd een fictieve verrekening plaatsvinden.

Voorbeeld: Een stel trouwt met uitsluiting van gemeenschap maar met periodiek verrekenbeding dat nooit werd uitgevoerd. Na 30 jaar huwelijk wordt het opgebouwde vermogen vermoedelijk alsnog gedeeld.

Finaal verrekenbeding

• Partners spreken af dat bij scheiding wordt afgerekend alsof er een gemeenschap van goederen bestond.
• Al het aanwezige vermogen moet alsnog worden verdeeld, ook al was het formeel privé.

3. Pensioenrechten bij scheiden op latere leeftijd

Bij een scheiding na 50 jaar huwelijk speelt pensioen een cruciale rol. Volgens de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding (WVPS) moet ouderdomspensioen dat tijdens het huwelijk is opgebouwd bij helfte worden verdeeld, tenzij anders afgesproken. Ook bijzonder partnerpensioen dat tot de scheiding is opgebouwd, behoort tot de verdeling.

Voorbeeld: Een man en vrouw scheiden na 35 jaar huwelijk. De man heeft €2.000 ouderdomspensioen per maand opgebouwd. De vrouw krijgt €1.000 per maand vanaf de pensioendatum van de man.

Bij ongehuwd samenwonen geldt de WVPS niet. Alleen contractuele afspraken kunnen recht op partnerpensioen geven, waardoor een goed opgesteld samenlevingscontract essentieel is.

4. Ongehuwd samenwoners

• Zonder samenlevingscontract behoudt ieder zijn eigen vermogen, wat kan leiden tot verrassingen bij grote gezamenlijke investeringen.
• Met contract kunnen afspraken over verdeling en partnerpensioen zijn gemaakt. Zonder contract vervalt vaak ook het recht op partnerpensioen.

5. Praktische tips bij scheiden op latere leeftijd

1. Maak een overzicht van bezittingen, schulden en pensioenrechten.
2. Check huwelijkse voorwaarden of samenlevingscontracten: zijn verrekenbedingen nageleefd?
3. Laat pensioenrechten doorrekenen door een financieel adviseur of mediator.
4. Wees alert op vergoedingsrechten voor investeringen in gezamenlijke bezittingen.
5. Schakel deskundige hulp in: een scheidingsmediator kan helpen om juridische, fiscale en emotionele aspecten goed te regelen.

Scheiden op oudere leeftijd overzichtelijk regelen

Of je nu gaat scheiden op latere leeftijd of scheiden na 50 jaar huwelijk, het is belangrijk om goed voorbereid te zijn. Door vermogen, pensioenrechten en contracten helder in kaart te brengen en eventueel mediation in te zetten, kun je de scheiding overzichtelijk en respectvol afwikkelen. Zo blijven relaties, waar mogelijk, in harmonie en wordt financiële zekerheid gewaarborgd.

Sta je voor de keuze om te scheiden op oudere leeftijd en wil je weten wat dit betekent voor je vermogen en pensioen? Neem contact op voor een vrijblijvend adviesgesprek. Samen kijken we welke route het beste bij jouw situatie past.

Contact met Scheiden doe je samen?

Willen jullie samen gaan scheiden? Of  hebben jullie belang bij een relatiecoach? Wij gaan graag met jullie een kennismakingsgesprek aan. Liever eerst telefonisch contact opnemen? Dat kan ook, via 085-4010839.

Scheiden doe je samen staat voor je klaar in Gelderland. Wij zijn actief als mediator in Zutphen, mediator in Apeldoorn, mediator in Ede en omliggende dorpen of steden.