Parallel ouderschap: wat is het en wanneer kan het een oplossing zijn?

Na een scheiding blijven ouders samen verantwoordelijk voor hun kinderen. Dat betekent niet dat zij voortdurend met elkaar moeten overleggen. Soms leidt communicatie steeds opnieuw tot discussie, wantrouwen of conflicten. Vooral voor kinderen kan dat belastend zijn.

In zulke situaties kan parallel ouderschap een manier zijn om het ouderschap vorm te geven. Ouders organiseren hun verantwoordelijkheden zoveel mogelijk naast elkaar, met duidelijke afspraken en zo min mogelijk onnodig overleg.

Wat betekent parallel ouderschap precies? Wat zijn de voordelen en nadelen van parallel ouderschap? En welke ervaringen met parallel ouderschap hebben ouders in de praktijk? In deze blog lees je hoe parallel ouderschap werkt, wanneer het passend kan zijn en hoe je hierover afspraken maakt in een ouderschapsplan.

Wat is parallel ouderschap?

Parallel ouderschap is een vorm van ouderschap na een scheiding waarbij beide ouders hun eigen verantwoordelijkheden hebben en het directe contact zoveel mogelijk wordt beperkt.

Het uitgangspunt is niet dat ouders alles samen moeten doen. Wanneer samenwerking voortdurend tot conflicten leidt, kan het juist helpen om het ouderschap duidelijk naast elkaar te organiseren.

Vooraf worden daarom afspraken gemaakt over bijvoorbeeld:

• wanneer de kinderen bij welke ouder zijn;
• hoe overdrachten verlopen;
• wie welke praktische zaken regelt;
• hoe informatie over school en gezondheid wordt gedeeld;
• op welke manier ouders communiceren;
• over welke onderwerpen overleg nodig is;
• welke beslissingen een ouder zelfstandig kan nemen.

De communicatie blijft bestaan, maar is meestal kort, zakelijk en gericht op het kind. Het doel is om conflicten zo min mogelijk onderdeel te laten zijn van het dagelijks leven van het kind.

Wanneer kan parallel ouderschap een oplossing zijn?

Na een scheiding krijgen ouders vaak het advies om goed te leren samenwerken. Dat is begrijpelijk, maar niet iedere ouderrelatie ontwikkelt zich tot een goede samenwerking.

Soms is er langdurig wantrouwen of escaleert vrijwel ieder gesprek. Een vraag over school, sport of een vakantiedag kan dan uitgroeien tot een nieuwe discussie. Meer overleg is in zo’n situatie niet altijd de beste oplossing.

Parallel ouderschap gaat uit van de vraag: hoe kunnen we het ouderschap zo organiseren dat er zo min mogelijk aanleiding is voor conflicten?

Dat kan bijvoorbeeld betekenen dat ouders alleen via e-mail of een afgesproken communicatie-app contact hebben en vooraf vastleggen wie wanneer verantwoordelijk is. Het Nederlands Jeugdinstituut beschrijft parallel ouderschap eveneens als een vorm waarbij ouders weinig communiceren, duidelijke afspraken maken en deze gebruiken om conflicten te verminderen of voorkomen.

Parallel ouderschap in een ouderschapsplan

Wanneer ouders uit elkaar gaan en samen minderjarige kinderen hebben, moeten zij in veel situaties een ouderschapsplan maken. Daarin worden afspraken vastgelegd over de zorg en opvoeding, informatie-uitwisseling, belangrijke beslissingen en de kosten van de kinderen.

Juist bij parallel ouderschap is een goed uitgewerkt ouderschapsplan belangrijk. Hoe minder ouders in de dagelijkse praktijk overleggen, hoe belangrijker het is dat vooraf duidelijk is wat is afgesproken.

Een ouderschapsplan kan afspraken bevatten over:

• de zorg- en omgangsregeling;
• vakanties en feestdagen;
• halen en brengen;
• school en ouderavonden;
• medische afspraken;
• sport en andere activiteiten;
• informatie-uitwisseling en communicatie;
• belangrijke beslissingen over de kinderen.

De afspraken moeten aansluiten bij jullie gezin en bij het belang van de kinderen. Er bestaat daarom geen standaard ouderschapsplan dat voor ieder gezin werkt.

Wat is het verschil tussen parallel ouderschap en co-ouderschap?

Parallel ouderschap en co-ouderschap worden regelmatig door elkaar gehaald. Toch gaan ze over verschillende aspecten van het ouderschap.

Co-ouderschap gaat vooral over de verdeling van de zorg. Parallel ouderschap gaat vooral over de manier waarop ouders hun ouderschap en onderlinge communicatie organiseren. Bij co-ouderschap zorgen beide ouders doorgaans ongeveer evenveel voor hun kinderen. Er zijn verschillende schema’s mogelijk, zoals week-op-week-af of een 2-2-5-5-schema.

Co-ouderschap is geen aparte juridische zorgregeling met één vast schema. Voor fiscale regelingen hanteert de Belastingdienst onder voorwaarden wel het uitgangspunt dat een kind minimaal 156 dagen per kalenderjaar bij iedere ouder verblijft. Parallel ouderschap zegt niets over het aantal dagen dat een kind bij iedere ouder verblijft. Co-ouderschap en parallel ouderschap kunnen daarom naast elkaar bestaan.

Parallel ouderschap versus coöperatief ouderschap

Bij coöperatief ouderschap proberen ouders juist actief samen te werken. Zij stemmen regelmatig af over de opvoeding en maken gezamenlijk keuzes over bijvoorbeeld school, medische zorg, sport, vakanties en opvoedregels.

Dat kan goed werken wanneer ouders voldoende vertrouwen hebben en constructief communiceren.

Bij parallel ouderschap ligt de nadruk juist op zelfstandigheid, duidelijke grenzen en zo min mogelijk momenten waarop conflicten kunnen ontstaan.

Ouderschapsvorm	Waar ligt de nadruk?
Co-ouderschap	Een ongeveer gelijkwaardige verdeling van de zorg
Coöperatief ouderschap	Actief samenwerken en veel afstemmen
Parallel ouderschap	Ouderschap zoveel mogelijk naast elkaar organiseren
Omgangsregeling	Afspraken over contact en zorg bij de andere ouder

Deze begrippen sluiten elkaar niet altijd uit. Een gezin kan bijvoorbeeld co-ouderschap combineren met parallel ouderschap.

De voordelen van parallel ouderschap

Parallel ouderschap kan vooral bij langdurige conflicten rust en duidelijkheid creëren.

1. Minder aanleiding voor conflicten

Minder overleg betekent minder momenten waarop gesprekken kunnen escaleren. Het conflict verdwijnt daarmee niet automatisch, maar de dagelijkse confrontatie ermee kan worden beperkt.

2. Duidelijke en voorspelbare afspraken

Vooraf gemaakte afspraken voorkomen dat ouders steeds opnieuw over dezelfde onderwerpen moeten onderhandelen. Dat geeft duidelijkheid voor ouders én kinderen.

3. Minder spanning rondom het kind

Een belangrijk doel is dat kinderen zo min mogelijk worden blootgesteld aan conflicten tussen hun ouders.

4. Meer zelfstandigheid voor beide ouders

Iedere ouder krijgt binnen de gemaakte afspraken ruimte om het eigen huishouden in te richten. Dagelijkse keuzes binnen de eigen verantwoordelijkheid hoeven niet voortdurend te worden afgestemd.

5. Functionelere communicatie

Minder communicatie betekent niet automatisch slechtere communicatie. Wanneer ouders alleen communiceren over zaken die relevant zijn voor het kind, kan het contact juist rustiger en overzichtelijker worden.

Het doel is daarom zo effectief mogelijk communiceren wanneer dat nodig is.

Wat zijn de nadelen van parallel ouderschap?

Parallel ouderschap is geen wondermiddel. Er kunnen ook nadelen zijn.

1. Kinderen kunnen twee verschillende opvoedwerelden ervaren

Regels en gewoonten kunnen per huishouden verschillen. De ene ouder kan bijvoorbeeld streng zijn met schermtijd, terwijl de andere ouder soepeler is.

Een verschil hoeft geen probleem te zijn, maar kan lastig worden wanneer het voor het kind onduidelijk, verwarrend of belastend is.

2. Minder ruimte voor spontane afstemming

Bij parallel ouderschap wordt niet over ieder detail overlegd. Daardoor kan het soms lastiger zijn om snel een gezamenlijke oplossing te vinden bij onverwachte situaties.

3. Gezamenlijke beslissingen kunnen ingewikkeld blijven

Parallel ouderschap betekent niet dat iedere ouder alle belangrijke beslissingen zelfstandig kan nemen. Wanneer ouders gezamenlijk het ouderlijk gezag hebben, blijven zij samen verantwoordelijk voor belangrijke beslissingen, tenzij de rechter anders beslist.

Het ouderschapsplan moet daarom duidelijk maken over welke onderwerpen ouders samen beslissen en hoe zij daarover communiceren.

4. Het vraagt om zeer duidelijke afspraken

Hoe minder ouders in de praktijk afstemmen, hoe belangrijker duidelijke afspraken vooraf zijn. Een onduidelijke afspraak over bijvoorbeeld vakanties kan juist nieuwe conflicten veroorzaken.

Parallel ouderschap vraagt daarom niet om minder aandacht voor afspraken, maar juist om meer duidelijkheid vooraf.

5. Het kan emotioneel moeilijk zijn

Het kan lastig zijn om te accepteren dat de andere ouder dingen anders doet. Je kunt het bijvoorbeeld oneens zijn over bedtijd, huiswerk of schermgebruik.

De vraag is dan niet alleen: “Zou ik dit zelf anders doen?”, maar vooral: “Is dit daadwerkelijk schadelijk voor mijn kind?”

Ervaringen met parallel ouderschap: wat ervaren ouders in de praktijk?

De ervaringen met parallel ouderschap verschillen per gezin. Ouders die positief terugkijken, noemen vaak rust en voorspelbaarheid als belangrijke voordelen. Minder onderhandelen met de ex-partner geeft meer ruimte voor de eigen relatie met het kind.

Voor andere ouders voelt parallel ouderschap juist afstandelijk. Zij vinden het moeilijk wanneer de andere ouder andere keuzes maakt of missen de mogelijkheid om samen over de opvoeding te overleggen.

Ook kinderen kunnen verschillend reageren. Het ene kind kan profiteren van duidelijke afspraken en minder conflicten, terwijl een ander moeite heeft met verschillen tussen beide huishoudens.

De belangrijkste vraag is daarom niet of parallel ouderschap goed of slecht is, maar: helpt deze manier van ouderschap dit specifieke gezin om meer rust, duidelijkheid en veiligheid te creëren?

Een voorbeeld van parallel ouderschap

Stel dat een kind ziek wordt tijdens een verblijf bij de ene ouder. Bij coöperatief ouderschap kunnen beide ouders uitgebreid overleggen over de klachten, huisarts, medicatie en verzorging.

Bij parallel ouderschap kan vooraf zijn afgesproken dat de ouder bij wie het kind verblijft de dagelijkse zorg regelt. De andere ouder wordt volgens de gemaakte afspraken geïnformeerd wanneer dat nodig is.

Het verschil zit dus niet in de betrokkenheid bij het kind, maar in de manier waarop verantwoordelijkheden zijn verdeeld.

Ook bij school kunnen ouders afspreken dat ieder de dagelijkse schoolzaken regelt tijdens de eigen zorgperiode, terwijl belangrijke schoolkeuzes gezamenlijk worden besproken.

Wanneer is parallel ouderschap passend?

Parallel ouderschap kan het overwegen waard zijn wanneer:

• communicatie structureel tot conflicten leidt;
• er weinig vertrouwen is;
• gesprekken snel escaleren;
• ouders elkaar voortdurend proberen te corrigeren;
• kinderen spanning ervaren door conflicten;
• duidelijke afspraken meer rust kunnen geven;
• ouders bereid zijn zich aan afspraken te houden.

Het model ligt minder voor de hand wanneer ouders goed communiceren, elkaar vertrouwen en belangrijke beslissingen gezamenlijk kunnen nemen. Dan kan een meer coöperatieve vorm beter aansluiten.

Parallel ouderschap is dus geen standaardoplossing bij een moeilijke scheiding, maar een manier om het ouderschap anders te organiseren wanneer intensieve samenwerking niet goed werkt.

Wanneer is parallel ouderschap niet geschikt?

Er zijn situaties waarin vooral gekeken moet worden naar veiligheid en het belang van het kind.

Bij ernstige zorgen over bijvoorbeeld mishandeling, misbruik of andere onveilige situaties is parallel ouderschap niet simpelweg een oplossing om het contact tussen ouders te beperken. Dan is gespecialiseerde juridische of hulpverleningsbegeleiding nodig.

Ook wanneer één ouder zich structureel niet aan afspraken houdt, kunnen alleen duidelijke afspraken onvoldoende zijn. Het is daarom belangrijk om altijd naar de volledige gezinssituatie te kijken.

Kan parallel ouderschap worden opgenomen in een ouderschapsplan?

Ja. Ouders kunnen in hun ouderschapsplan afspraken maken over:

• vaste overdrachtsmomenten;
• communicatie via één afgesproken kanaal;
• de termijn waarbinnen ouders elkaar informeren;
• welke informatie altijd gedeeld wordt;
• welke dagelijkse beslissingen zelfstandig worden genomen;
• welke belangrijke beslissingen gezamenlijk worden genomen;
• vakanties en feestdagen;
• onverwachte situaties;
• medische gebeurtenissen;
• school en buitenschoolse activiteiten.

Een goede afspraak is zo concreet mogelijk.

Niet:

“Ouders houden elkaar goed op de hoogte.”

Maar bijvoorbeeld:

“De ouder bij wie het kind verblijft, informeert de andere ouder bij relevante medische gebeurtenissen en gebruikt hiervoor het afgesproken communicatiekanaal.”

Hoe concreter de afspraken, hoe minder ruimte er later ontstaat voor discussie.

Kan parallel ouderschap veranderen?

Ja. Een ouderschapsplan kan worden aangepast wanneer de situatie verandert. Kinderen worden ouder, werksituaties veranderen en de communicatie tussen ouders kan verbeteren of verslechteren.

Een regeling die eerst goed werkte, kan daardoor later minder passend worden. Het kan verstandig zijn om afspraken na verloop van tijd opnieuw te bekijken. Het belang van het kind blijft daarbij het belangrijkste uitgangspunt.

Parallel ouderschap en mediation

Wanneer ouders moeilijk met elkaar kunnen communiceren, kan het lastig zijn om zelf goede afspraken over parallel ouderschap te maken.

Een mediator kan helpen om het gesprek gestructureerd te voeren en onderscheid te maken tussen de emoties van de scheiding en de praktische afspraken die voor de kinderen nodig zijn. Bij mediation bij scheiding gaat het niet alleen om afspraken maken, maar ook om zorgen dat deze in de praktijk uitvoerbaar zijn.

Bij Scheiden doe je samen begeleidt Johan Bosveld, MfN-registermediator en geregistreerd financieel scheidingsadviseur, ouders bij het maken van afspraken rondom hun scheiding en de kinderen. Daarbij is aandacht voor zowel de financiële en juridische kanten als de praktische gevolgen van de afspraken.

Willen jullie weten of parallel ouderschap past bij jullie situatie? Neem dan vrijblijvend contact op met Scheiden doe je samen voor een kosteloos kennismakingsgesprek met Johan Bosveld.